Chế độ ăn uống giàu chất béo
có thể chống ung thư được không?Richard Friebe (Time)
Hoàng Quý phỏng dịch (VNN)Bệnh viện phụ nữ tại trường đại học Würzburg là bệnh viện lớn nhất trong số các bệnh viện cùng chức năng ở Đức. Kích thước to lớn của nó cũng mang một gánh nặng lịch sử - đây là nơi vô số phụ nữ bị ép buộc tẩy trùng trong thời kỳ Đức Quốc Xã.
Ngày nay, diện tích của nó tuy bị giảm đáng kể nhưng vẫn còn rộng hơn cả làng đại học, nơi mà nghệ thuật xây dựng Baroque và các tảng bê tông giữa thế kỷ 20 nằm chen lẫn nhau trong cùng một khu vực. Các thí nghiệm được thực hiện trong bốn bức tường của nó cũng rất khác biệt.
Từ đầu năm 2007, tiến sĩ Schmidt và nhà sinh vật học Melanie Ulrike Kammerer, cả hai đều làm việc tại bệnh viện Würzburg, bắt tay vào điều trị ung thư giai đoạn I với một loại dược liệu bất ngờ nhất: Chất béo. Họ thử áp dụng cho bệnh nhân của mình một chế độ ăn uống đặc biệt, loại trừ gần như toàn bộ hydrat Carbon, gồm cả đường, toàn bộ năng lượng được cung cấp qua các loại dầu thực vật chất lượng cao ví dụ như dầu cải, còn protein hấp thụ từ đậu nành và thịt động vật.
Thoạt nghe chúng ta thấy có nhiều điểm tương tự với thuyết Atkins dựa theo một số bằng chứng khoa học có từ cách đây 80 năm. Vào năm 1924, nhà khoa học đạt giải Nobel Đức Otto Warburg là người đầu tiên công bố đặc tính chung trong các khối u ung thư phát triển nhanh: không giống như các tế bào bình thường hấp thụ năng lượng bằng cách trao đổi chất đường trong mitochondri, các tế bào ung thư tự chúng hấp thụ năng lượng thông qua glycolysis, một hình thức hình thành năng lượng kém hiệu quả hơn thông qua quá trình lên men của đường bên trong cytoplasm. Warburg tin rằng quá trình biến đổi sơ cấp này là nguyên nhân chính gây ung thư, ông cố gắng chứng minh lý thuyết này nhưng vẫn không thành công cho đến lúc ông qua đời năm 1970.
Đối với hai nhà nghiên cứu tại Würzburg, lý thuyết có tên là hiệu ứng Warburg nói trên - liệu đây có phải là nguyên nhân chính gây ung thư hay chỉ là một tác dụng phụ - hoàn toàn không phù hợp. Điều mà họ tin tưởng chính là thuyết này có thể là một biện pháp điều trị. Lý thuyết của họ khá đơn giản: Nếu đa số tế bào ung thư phụ thuộc vào quá trình lên men của đường để lớn lên và phân chia, vậy thì chỉ cần tách bỏ đường thì chúng sẽ không thể phát triển. Đồng thời do tế bào cơ thể và não cần phải thích ứng với tình trạng thiếu đường, chúng sẽ tự động chuyển sang cơ chế hấp thu năng lượng từ tế bào chất béo có tên gọi là ketone - nguồn năng lượng chính cung cấp cho cơ thể của những người theo chế độ ăn giàu chất béo - một khả năng mà đa số các tế bào ung thư phát triển nhanh không có được. Thí nghiệm Würzburg, được tài trợ bởi Otzberg, công ty thực phẩm ăn kiêng Đức Tavartis, họ cung cấp cho các nhà khoa học các gói lương thực. Thí nghiệm chỉ mới được triển khai trong giai đoạn đầu tiên và gặp nhiều khó khăn. Schmidt nói: "Vấn đề lớn mà chúng tôi đang gặp phải đó là chỉ được phép làm việc với các bệnh nhân mà không còn biện pháp điều trị nào khác". Điều này có nghĩa là tất cả các bệnh nhân đều trong điều kiện rất tệ. Các biện pháp điều trị truyền thống khác như giải phẫu, xạ trị hay hoá trị, thậm chí có cả một số biện pháp tiên tiến như hyperthermia và autohemotherapy. Các bệnh nhân tham gia thí nghiệm phải gánh chịu những khối u tuỵ tạng và u não gọi là glioblastoma, cùng với các chứng ung thư khác, bệnh nhân được lựa chọn chủ yếu vì các khối u của họ có dấu hiệu tỉ lệ đường cao thông qua chụp PET.
Bốn trong số các bệnh nhân quá yếu và đã qua đời ngay trong tuần thí nghiệm đầu tiên. Những người khác theo lời của Schmidt thì họ bỏ cuộc vì không kham nổi chế độ ăn uống không có đường: "Chúng tôi không nghĩ vấn đề lại nghiêm trọng như vậy, nhưng rõ ràng nhiều bệnh nhân bỏ cuộc vì không thể hoặc không chịu từ bỏ nước ngọt, chocolate v.v...".
Tin tốt là năm bệnh nhân có thể tuân theo chế độ ăn uống trong ba tháng đã có kết quả tích cực: Họ sống sót, điều kiện vật lý của cơ thể ổn định hoặc phát triển, các khối u chậm phát triển hoặc thậm chí ngưng phát triển và co lại. Những kết quả ban đầu theo Kammerer: "phản ứng tích cực và thu hút sự quan tâm của đồng nghiệp", đồng thời cũng cảnh báo rằng kết quả chỉ mới là sơ bộ, nghiên cứu không nhắm vào tính hiệu quả, nhưng nhắm vào việc nhận dạng các tác dụng phụ và quyết định chế độ ăn uống an toàn. Cho đến lúc này, khó có thể dự đoán cách này có tác dụng hay không. Có những bằng chứng cho thấy điều này không phải lúc nào cũng xảy ra: Hai bệnh nhân vừa rời khỏi cuộc nghiên cứu vì các khối u vẫn tiếp tục phát triển, dù họ tuân thủ nghiêm túc chế độ ăn uống.
Tuy nhiên các công trình nghiên cứu trước đây cũng để lại một số tia hy vọng. Thí nghiệm đầu tiên áp dụng chế độ ăn kiêng được thực hiện đối với hai em bé bị ung thư não do bác sĩ Linda Nebeling chuyên khoa ung thư trung tâm Case Western Reserve. Cả hai em đều đáp ứng tốt với chế độ ăn giàu chất béo. Khi Nebeling tiếp xúc với cha mẹ của hai em lần cuối vào năm 2005, một thập niên sau cuộc nghiên cứu của bà, một trong hai bé vẫn còn sống và vẫn tuân thủ chế độ ăn uống này. Nebeling nói điều này chưa đủ để đưa đến một kết luận khoa học. Nhưng theo một số chuyên gia như Thomas Seyfried tại trường Cao Đẳng Boston, đây là một thành tựu đáng chú ý. Seyfried lâu nay vẫn kêu gọi thực hiện các thí nghiệm lâm sàng áp dụng chế độ ăn uống giảm ngọt, giàu béo để chống lại ung thư, ông cũng cố gắng đẩy mạnh các thí nghiệm áp dụng đối với động vật. Kết quả mà ông nhận được cho thấy chuột có thể vượt qua các chứng ung thư ngay cả ung thư não, chúng sống lâu hơn với chế độ ăn giàu béo, và chúng càng sống lâu hơn nếu chế độ ăn này giảm calori. Ông nói: "Các thí nghiệm lâm sàng đã được bảo đảm". Ông cho rằng việc thiếu nghiên cứu trên cơ thể người và sự chống đối của lĩnh vực sản xuất dược phẩm chỉ vì lợi nhuận khiến cho ít có công trình nghiên cứu về chế độ ăn uống dành cho bệnh nhân ung thư.
Mọi việc có vẻ như đang được chú ý hơn. Một công trình nghiên cứu tương tự Würzburg cũng đang được triển khai tại Amsterdam, đồng thời một công trình khác cũng sẽ bắt đầu từ giữa tháng 10 đang chờ kết quả thông qua của hội đồng đạo đức tại bệnh viện đại học Tübingen, Đức. Tại một viện nghiên cứu nổi tiếng thuộc khu vực Tây Nam Đức, chuyên gia ung thư thần kinh là tiến sĩ Johannes Rieger muốn điều trị cho bệnh nhân thông qua glioblastoma và astrocytoma để tấn công các tế bào ung thư thần kinh não vốn không thể giải quyết bằng các phương pháp điều trị thông thường. Các thí nghiệm trên tế bào và trên động vật đã thực hiện cho thấy các tế bào này có phản ứng đặc biệt tốt đối với chế độ ăn uống ít đường, giàu chất béo. Thông thường thì các bệnh nhân này đều có phản ứng tích cực, do ung thư chỉ ảnh hưởng đến não. Rieger nói: "Chúng tôi hy vọng và có lý do để tin rằng giải pháp này sẽ có tác dụng".
Hiện nay chưa có nhà khoa học nào đang nghiên cứu chế độ ăn uống ketogenic, kể cả Rieger, họ hy vọng kết quả của mình sẽ đem lại một phương pháp điều trị toàn cầu cho bệnh ung thư. Không ai trong số họ muốn phóng đại hy vọng của mình như một phương pháp điều trị thần diệu đối với các bệnh nhân trong tình trạng trầm trọng, những người có thể sẽ không được lợi gì qua cách điều trị này. Nhưng kết quả có được cũng khó có thể bị bỏ qua. Robert Weinberg, giáo sư sinh học tại Viện nghiên cứu MIT White head Institute, người từng phát hiện ra oncogene đầu tiên của con người, đã lên tiếng phủ nhận đây là nguyên nhân chủ yếu gây ung thư. Tuy nhiên trong một bức Email, ông thừa nhận rằng các khối u đã chịu tác động trực tiếp từ chế độ ăn uống ketogenic. Ông viết: "Có thể có một số lý do để tiếp tục các cuộc thí nghiệm với chứng ung thư giai đoạn 1, đặc biệt là đối với những bệnh nhân mà các phương pháp điều trị khác đã thúc thủ".
***
Thiếu ngủ có thể gây chết người
Theo công trình nghiên cứu Anh Quốc vừa được công bố, những ai thường xuyên thiếu ngủ sẽ có nguy cơ chết vì bệnh tim cao gấp hai lần so với người bình thường.
Tuy chưa xác định được lý do rõ ràng, các nhà nghiên cứu nói rằng việc thiếu ngủ có liên quan đến cao huyết áp, đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Sau khi phân tích 10,000 nhân viên nhà nước trong suốt 17 năm, những người giảm thời gian ngủ của họ từ 7 tiếng một ngày xuống còn dưới 5 tiếng sẽ phải giáp mặt với tỉ lệ mắc bệnh cao gấp 1.7 lần cũng như tỉ lệ chết người cao gấp hai lần so với những người bình thường.
Giáo sư tim mạch trường đại học Warwick, ông Francesco Cappuccio tại hội nghị thường niên của tổ chức nghiên cứu giấc ngủ xã hội tại đại học Cambrige báo cáo rằng kết quả này cho thấy một mối nguy hiểm tiềm ẩn trong cuộc sống hiện đại,
Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, ông nói: "Một phần ba dân số Anh và hơn 40 phần trăm người dân Hoa Kỳ ngủ ít hơn 5 giờ mỗi đêm, do vậy đây không phải là một vấn đề nhỏ. Hiện nay do áp lực xã hội, con người phải thu ngắn giấc ngủ của mình để có nhiều thời gian hơn, nhưng đây không phải là một điều tốt - nhất là khi người ta ngủ dưới 5 giờ mỗi ngày".
Nhiều nghiên cứu trước đây đã chứng tỏ nguy cơ tiềm tàng của tình trạng làm việc nhiều và ngủ ít. Nhưng công trình nghiên cứu của Cappuccio và đồng nghiệp, dưới sự hỗ trợ của chính quyền Anh và tài trợ của Hoa Kỳ, là công trình đầu tiên tìm hiểu mối liên hệ giữa thiếu ngủ và tỉ lệ người chết.
Công trình nghiên cứu khảo sát thời gian ngủ của các thành viên tham gia trong độ tuổi từ 35 đến 55 tuổi ở hai thời điểm trong cuộc đời - giai đoạn 1985 - 1988 và giai đoạn 1992 - 1993 - sau đó khảo sát tỉ lệ qua đời của họ trong năm 2004.
Kết quả thu được cũng được loại trừ các nguyên nhân khác như tuổi, giới tính, nghiện thuốc lá, rượu bia, chỉ số khối lượng cơ thể, huyết áp và cholesteron.
Mối liên hệ với nguy cơ bệnh tim mạch đối với những người ngủ ít hơn trong thập niên 1990 so với thập niên 1980 đã rõ ràng, nhưng ngoài ra có một điểm khác cũng khá kỳ lạ, đó là tỉ lệ người qua đời có giấc ngủ mỗi ngày nhiều hơn 9 giờ cũng khá cao.
Rõ ràng ở đây không hề có mối liên hệ với các chứng bệnh tim mạch, Cappuccio nói rằng việc ngủ nhiều có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe khác ví dụ như sự trầm cảm hoặc có liên quan đến các chứng ung thư.
Ông nói: "Nhằm mục đích ngăn ngừa, kết quả của chúng tôi chỉ khẳng định rằng mỗi ngày ngủ khoảng 7 giờ là tốt nhất cho sức khỏe".
Nhà hàng thức ăn nhanh
khó dẹp bỏ thực đơn loại to ngoại cỡLisa R. Young (MSNBC)
Minh Trang phỏng dịch (VNN)Có thể bạn không biết, nhưng lĩnh vực thức ăn nhanh vẫn đang ngày càng phát triển
Các nhà hàng thức ăn nhanh vẫn thường khoe khoang về thực đơn rau xanh của họ, nhưng ngoài những món ăn có ích cho sức khỏe trong thực đơn, họ vẫn gia cố thêm các nguyên liệu khác.
Theo một nghiên cứu mà tôi được dịp cộng tác thực hiện với tiến sĩ Marion Nestle, giáo sư dinh dưỡng học tại đại học New York, vừa được công bố trên tạp chí Journal of Public Health Policy cho thấy không chỉ đẩy mạnh công tác phục vụ, nhiều dây chuyền cung ứng thức ăn nhanh còn đưa ra một số mánh khóe làm cho khách hàng nghĩ rằng thực đơn mà khách hàng đang dùng chưa đủ cung cấp dinh dưỡng cho họ.
Khi McDonald's dẹp bỏ thực đơn ngoại cỡ từ ba năm trước, nhiều nhà dinh dưỡng học hy vọng các dây chuyền thức ăn nhanh sẽ phải xem xét lại.Điều đó đã không xảy ra.
Bạn có ăn hết không?
Vài năm trở lại đây, các dây chuyền Hardee's, Burger King và Wendy tung ra loại sandwich kẹp 12 ounce thịt bò với tỉ lệ dinh dưỡng 1000 calorie - tỉ lệ được xem là đáp ứng nhu cầu của một người lớn trong cả hai ngày. Ngoài ra Hardee cũng tung ra một món ăn sáng mới với bánh mì kẹp trứng chiên, xúc xích, thịt nguội, phô mai, thịt băm và nước xốt. Món này cung cấp 920 calorie và 60 gram chất béo, lượng chất béo đủ cung cấp cho người lớn trong cả một ngày.
Nếu chỉ thỉnh thoảng mới dùng thức ăn nhanh thì cũng không đến nỗi nào, nhưng người dân Hoa Kỳ lại dành đến gần nửa thời gian trong năm của họ ăn thức ăn này. Trong nghiên cứu của tôi, tôi thấy có một tỉ lệ thuận giữa số người béo phì gia tăng và kích thước khẩu phần ăn. Khẩu phần thức ăn nhanh ngày nay nhiều gấp năm lần nếu so với thập niên 1950. Chúng ta khó mà tin rằng Big Mac được xem là quá nhiều khi McDonald's giới thiệu nó cách đây 40 năm trước. Ngày nay Big Mac với 3 ounce thịt thật là nhỏ bé nếu đem so nó với các khẩu phần khác. Khi McDonald's mới khai trương, một phần soda chỉ khoảng 7 ounce, ngày nay phần soda cho trẻ em cũng lên đến 12 ounce, phần nhỏ là 16 ounce và phần lớn là 32 ounce. Phải chăng chúng ta đói khát hơn so với trước đây?Thực sự là khổng lồ
Bạn không thể gọi một phần soda ngoại cỡ ở McDonald's nữa, nhưng họ cũng tung ra một khẩu phần mới với tên gọi là Hugo, với 42 ounce và 410 calori. Năm ngoái Wendy tung ra khẩu phần Soda 42 ounce và Burger King cũng tung ra khẩu phần 42 ounce soda. 7-eleven giới thiệu khẩu phần lên đến 64 ounce soda - nửa gallon, chứa gần 800 calori chỉ dành cho một người. Còn Starbucks tung ra khẩu phần cà phê cỡ lớn như loại Venti Frappuccino Strawberries và Crème với lượng calori lên đến 600.Khẩu phần Biggie
Vấn đề là người ta có xu hướng ăn uống tất cả những gì bày ra trước mặt họ. Chúng ta không quan trọng hóa chuyện có bao nhiêu calori mà chúng ta đã hấp thu. Nhưng dù cho người ta có cố gắng giảm thiểu bằng cách chọn khẩu phần cỡ trung hay cỡ nhỏ, họ vẫn ăn nhiều hơn họ tưởng.
Wendy hủy bỏ khẩu phần soda Biggie và khoai tây chiên Great Biggie, quay lại cỡ nhỏ, cỡ trung và cỡ lớn. Nhưng đó chỉ là một chiến thuật tiếp thị. Khẩu phần khoai tây chiên cỡ trung bây giờ trở thành cỡ nhỏ, khẩu phần Biggie trở thành cỡ trung và Great Biggie trở thành cỡ lớn. Thay vì gọi một phần soda Biggie, bạn có thể gọi một phần lớn - nhưng cỡ lớn bây giờ có đến 42 ounce, nhiều hơn 10 ounce so với khẩu phần Biggie của một năm trước.Thu nhỏ lại
Phải công nhận rằng cũng có nhiều nhà hàng đã cố gắng thu nhỏ khẩu phần. Vào năm 2004, khi Ruby Tuesday thu nhỏ khẩu phần, khách hàng lập tức giảm đi và họ buộc lòng phải khôi phục khẩu phần lớn.
Nhưng lý do chủ yếu là vì khách hàng vẫn cho rằng khẩu phần lớn nghĩa là có giá trị hơn. Khẩu phần lớn thường được cung cấp rất dễ dàng, vì dù gì đi nữa, chi phí cho thực phẩm vẫn rẻ hơn so với chi phí nhân viên, thiết bị và các chi phí khác.
Những khẩu phần cỡ lớn chưa thể biến mất trong một sớm một chiều, nhưng bạn phải tránh xa nó, hãy thử một trong các cách sau:
Ỉ Tránh xa các khẩu phần lớn. Ngay cả khẩu phần trung bình cũng sẽ rất lớn, do vậy hãy dùng chung với một người bạn. Hay nhất là gọi phần nhỏ.
Ỉ Chỉ ăn một nửa những gì bạn đã gọi. Xin túi đem về và sẽ ăn tiếp vào một buổi khác.
Ỉ Mang theo một chai Soda thay vì gọi phần Soda.
Ỉ Gọi salad kèm theo khẩu phần.
Ỉ Tiết kiệm thức ăn, ăn chậm, cắn từng miếng thịt. Điều này sẽ giúp bạn ăn ít hơn.
