Nỗi đau của một nhà báo về trận động đất tại Tứ Xuyên

An Anonymous Reporter
Epoch Times 20/5/08
Lê Minh lược dịch

Trong khi chúng tôi tiếp tục theo dõi các diễn biến của trận động đất thì dần dần mới thấy rõ thêm những tai ương do chính con người gây ra sau trận động đất. Cảm xúc buồn đau lúc ban đầu nay nhường chỗ cho căm phẫn, tức giận.

*Một người mẹ ngoái cổ nhìn lại xác con lần cuối trước khi nhân viên nhà xác đưa ra khỏi khu vực, tại thành phố Hanwang, tỉnh Tứ Xuyên (ảnh AFP)

Đối đầu với tai ương khủng khiếp như thế này, chính quyền các cấp luôn nói rằng họ đã cố gắng hết mình trong công tác cứu trợ cứu hộ. Mỗi ngày có thêm bộ đội được gởi đến để tăng cường cho lực lượng cứu hộ. Người ta bắt đầu đặt cảu hỏi, nếu chính quyền các cấp đã cố gắng hết mình trong công tác cứu hộ từ lúc ban đầu vậy thì tại sao cứ phải liên tục mỗi ngày gởi thêm bộ đội đến nơi bị nạn.
Chính quyền các cấp vẫn mãi lo kiểm soát chặt chẽ các thông tin về trận động đất này. Nhà nước chỉ cho phép phổ biến các thông tin "có lợi". Các phóng viên không được phép thực hiện những câu chuyện điều tra đi sâu vấn đề. Trong khi vô số nạn nhân phải chết tức tưởi trong tuyệt vọng chờ đợi thì báo chí truyền thông Trung Quốc chỉ đưa những bản tin có lợi cho nhà nước. Hết cảnh này đến cảnh khác được chiếu trên Tivi: từng đứa trẻ một được cứu ra từ đống đổ nát.
Có người nghĩ rằng chính quyền các cấp đã cố gắng hết mình vì họ thấy những hình ảnh cứu hộ liên tục được đưa lên tivi. Nếu bạn nghĩ rằng nhà nước Trung Cộng đã thay đổi chính sách kiểm duyệt thì bạn đã lầm to. Mức độ của thiên tai này quá lớn, đến đỗi khó lòng mà kiểm soát hết được chi tiết các mẫu chuyện đang tải. Mạng internet cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển tải thông tin.
Công an và các bậc phụ huynh
Cách đây 2 ngày, nhiều tờ báo lớn đã đưa tin một viên cảnh sát đã quỳ xuống để cầu xin người ta tiếp tục ra tay cứu thêm một em học sinh nữa. Những trên toàn cảnh nơi bị nạn trong ngày hôm ấy, người ta ghi nhận có ít nhất 50 phụ huynh nước mắt đầm đìa, quỳ xuống van xin các nhân viên cứu hộ cố gắng cứu dùm con em của họ. Những cảnh thương tâm này đã làm nhiều phóng viên có mặt tại hiện trường bật khóc. Đương nhiên, những cảnh như thế này đã không được loan tải trên báo chí thông tấn nhà nước.
Hoạt động cứu hộ rất là phổ biến. Hầu hết các nhân viên cứu hộ đến từ lực lượng bộ đội giải phóng quân Trung Quốc. Những người lính này đến nơi bị nạn chỉ với hai bàn tay của mình. Họ còn trẻ, khoẻ và gan dạ. Tuy nhiên, những người lính nam và nữ này chưa hề được tập huấn và không có đầy đủ dụng cụ cứu hộ để cứu người. Họ không phải là những nhân viên cứu hộ chuyên nghiệp. Phần nhiều bọn họ vừa làm việc mà hai hàng nước mắt chảy dài trên má. Các phóng viên cũng ghi nhận những người lính này nước mắt tuôn trào trong khi nghỉ giải lao.

*Một thi hài được đưa ra từ các đống đổ nát ở huyện Dujiangyan, tỉnh Tứ Xuyên

Hệ thống kiểm duyệt của nhà nước đã tỏ ra rất hữu hiệu trong việc kiểm soát thông tin đến với người dân. Nhưng những nạn nhân của trận động đất này bây giờ sẽ nghĩ gì? Ba ngày đầu tiên đã trôi qua đi, là ba ngày quan trọng nhất chính là cơ hội bằng vàng để cứu người. Người ta ước đoán rằng mỗi phút phung phí là có ít nhất một hoặc hai người phải chết. Các phóng viên có mặt tại chỗ cho rằng mặc dầu toán cứu hộ và bộ đội đã hiện diện tại nơi bị nạn, nhưng công tác cứu hộ rất chậm chạp. Nhiều nhân viên cứu hộ và binh lính chưa hề thấy qua những tòa nhà sập đổ. Hầu hết các trường hợp là họ không biết bắt đầu từ đâu. Rất khổ tâm cho những gia đình có người thân gặp nạn. Điều duy nhất họ có thể làm là quỳ xuống van xin các nhân viên cứu hộ ra tay cứu giúp.
Trong lúc gia đình các nạn nhân vẫn còn xúc động thì đã có nhiều người bắt đầu chuyển từ buồn sang căm phẫn. Trong khi đó, nhà nước đã chỉ đạo cho báo chí truyền thông phải giảm thiểu những cảnh xúc cảm trào dâng, và nhắm vào các hình ảnh nhẹ nhàng hơn. Cả nước đều bị mạng lưới thông tin kiểm duyệt này lừa dối. Ngay cả các viên chức có trách nhiệm điều phối và theo dõi công tác cứu trợ của chính phủ cũng lên tiếng cho rằng cần phải bỏ qua mọi dị biệt để tập trung vào công tác cứu trợ do nhà nước chỉ đạo.
Do thông tin bị kiểm duyệt gắt gao, cho nên những người dân chưa hề có kinh nghiệm về động đất thì vẫn cho rằng nhà nước đã làm hết mình. Họ tin rằng mọi thứ sẽ được giải quyết.
Nhưng họ không hề biết rằng trận thiên tai này đã trở thành "nhân tai" với thêm những tai ương do chính con người gây ra chỉ vì thái độ của nhà nước. Người có thể thấy và cảm nhận được tai ương này chính là nạn nhân của động đất. Ngay cả những phóng viên tai chỗ hiểu và thấy được những gì đang xảy ra nhưng họ không được phép thuật lại.
Từ chối lực lượng cứu hộ của Hoa Kỳ và Âu Châu
Có một lý do tại sao phải mất đến 3 ngày để nhà nước Trung Cộng chấp nhận viện trợ nhân đạo của Nhật và tại sao nhà nước chỉ nhận viện trợ của Nam Hàn và Nga mà không chấp nhận các dụng cụ kỹ thuật cao của Hoa Kỳ và các quốc gia Tây phương khác. Các phóng viên nhận ra rằng trong giới lãnh đạo cao cấp có một nhóm thủ cựu cho rằng mặc dầu nhận đồ cứu trợ thì sẽ cứu được nhiều trẻ em và dân làng, nhưng nền "an ninh quốc gia" sẽ bị đe dọa bởi vì qua đó thế giới sẽ thấy được một nhà nước Trung Cộng bất tài.
Ngoài ra các phóng viên còn hiểu ra được một vấn đề: Nếu Trung Cộng cho phép lực lượng cứu hộ của Hoa Kỳ và các nước Tây phương vào các vùng bị nạn, thì chính những nhân viên này sau khi trở về nước sẽ kể hết các chi tiết bên trong trận động đất này. Nếu họ nói ra sự trì trệ lạc hậu và tính không uyển chuyển trong hệ thống cứu hộ của Trung Quốc, thì sẽ làm tổn hại đến uy tín của Trung Quốc. Nếu những báo cáo đó đến tai người dân Trung Quốc thì sẽ phương hại đến nhà nước biết chừng nào.
Những vị lãnh đạo nhà nước chỉ biết nghĩ đến cái tai hại cho Đảng và chính phủ trước thì không thể là người biết thương dân được. Đối với loại người này thì mục đích cao cả là nắm chặt được quyền lực trong tay, miễn sao được kiểm soát hệ thống truyền thông báo chí và có được 1.3 tỷ dân phục tùng "bỏ qua mọi dị biệt để ủng hộ hoàn toàn mọi đường lối của nhà nước". Với cách suy nghĩ và làm việc theo tư tưởng và sự chỉ đạo của đảng, họ dần dần cảm nhận rằng mình đã "góp phần giảm thiểu tử vong".
Chúng ta cũng chẳng ngạc nhiên nếu ngày mai nhà nước tổ chức một buổi trình diễn nghệ thuật gì đó để làm tăng uy tín của đảng và để tiếp tục dẫn dắt người dân vào những mê hồn trận.
Tuy nhiên, theo những thông tin mà phóng viên này nhận được thì hiện nay không dễ gì lừa dối dấu diếm các nạn nhân động đất nữa bởi vì họ đã biết rằng nhà nước đã chậm chạp trong công tác cứu hộ. Một số người sau khi nhận biết thông tin từ internet rằng nhà nước đã từ chối nhận hàng cứu trợ nước ngoài, họ đã trở nên giận dữ với đôi mắt đỏ ngầu như là muốn giết ai vậy.

*Cha mẹ than khóc trước xác con

Chẳng có quốc gia nào trên thế giới có thể một mình tự đảm đương công tác cứu trợ của một trân động đất nặng như vậy. Những kẻ từ chối nhận sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế là những kẻ giết người. Tôi phải nói từ lương tâm của mình như vậy!
Ý định của thủ tướng Ôn Gia Bảo bị bác bỏ đến 2 lần
Những nhà lãnh đạo ôn hòa trong giới cầm quyền Trung Cộng do Ôn Gia Bảo cầm đầu, mạnh mẽ đưa ra ý định tiếp nhận cứu trợ quốc tế. Nhưng ý định của ông bị giới lãnh đạo cao cấp bác bỏ đến 2 lần. Sau đó thì cả Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo hứa chấp nhận sự giúp đỡ của Nhật. Lời giải thích của họ với giới lãnh đạo trung ương là mối quan hệ Trung -Nhật vẫn chưa được phục hồi sau chuyến viếng thăm của Hồ Cẩm Đào mới đây, và người Nhật dầu sao cũng có "kỷ luật" cao hơn và dễ kiểm soát. Sao lại có chuyện kỳ quặc như thế này! Trong khi nạn nhân đang vật lộn giữa sự sống và sự chết và họ vẫn đặt niềm tin vào chương trình cứu trợ thì nhà nước này vẫn còn đu dây đắn đo xem có nên hay không nhận viện trợ quốc tế! Nên nhớ là chính nhà nước này đã bỏ lỡ cơ hội quý báu lúc ban đầu để cứu nạn nhân, thì nay chính họ lại đặt ra những hạn chế đối với số lượng hàng ngoại viện. Hơn nữa, lực lượng cứu hộ Hoa Kỳ là lực lượng mạnh và giỏi nhất trên thế giới thì lại không được phép vào để cứu giúp.
Hiện giờ thông tin vẫn còn bị kiểm soát ngặt nghèo. Nhưng liệu cái gì sẽ xảy ra một khi các gia đình nạn nhân biết được những sự thật phủ phàng này?
Ngay cả khi đội cứu hộ Nhật được phép vào khu vực bị nạn, nhà nước vẫn còn nhiều ngờ vực. Nếu đội cứu hộ của Nhật làm việc hiệu quả với trang thiết bị tối tân, bên cạnh đội cứu hộ Trung Quốc, thì các nạn nhân sẽ có đặt ngay một câu hỏi: Tại sao chúng ta không cho phép họ vào sớm hơn? Tại sao chúng ta không cho phép thêm nhiều đội cứ hộ ngoại quốc vào?
Rất dễ dàng nhận ra rằng đây là mối lo lắng của chính quyền các cấp. Do đó, mới đây nhà nước Trung Quốc đã ra chỉ thị phải lưu tâm đến các báo cáo về hoạt động của các đội cứu hộ nước ngoài, đặc biệt là những gì họ đạt được.
Đương nhiên là nhà nước đã phát động một cuộc vận động toàn dân "hãy tin tưởng tuyệt đối vào những nỗ lực cứu trợ của nhà nước". Cho dù có đến 50,000 hay 100,000 người bị thiệt mạng trong thiên tai này thì một lần nữa tiếng kêu khóc thân nhân của họ cũng bị nhấn chìm trong "sự ngợi ca lòng ái quốc".
Trong suốt mấy ngay qua, đứng trước đống gạch đổ nát của những ngôi trường là nơi đã chôn vùi nhiều em học sinh, tôi tự nói với mình: "Những em học sinh này chẳng qua là kém may mắn vì đã làm trẻ em Trung Quốc".
Nước mắt của tôi đã khô, nhưng nỗi căm giận vẫn còn đó.
http://en.epochtimes.com/news/8-5-20/70847.html

Lý do khiến phần đông du khách không trở lại Việt Nam?

"Vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi" là điều tâm niệm cho mọi dịch thành công. Bất cập trong quản lý của ngành du lịch Viêt Nam không làm số đông du khách nước ngoài yên tâm trở lại.
Di sản văn hóa và cảnh quan dồi dào của Việt Nam thu hút du khách quốc tế, mặc dù số đông không quay trở lai du lịch.
Theo báo Sài Gòn Giải Phóng Online , "một thực tế rất đau đầu hiện nay là 70% du khách quốc tế đến Việt Nam không trở lại sau đó". Và lượng khách đến Việt Nam từ những "thị trường truyền thống" như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia hiện đang sụt giảm.
Vì sao xảy ra tình trạng như vậy ? Thanh Quang liên lạc với ông Nguyễn Văn Mỹ, Giám đốc Công ty Du lịch Lửa Việt ở Sài Gòn để tìm hiểu vấn đề này:
Đầu tư cơ sở hạ tầng chưa đúng mức
Ông Nguyễn Văn Mỹ: Thật ra du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, nó liên quan đến rất nhiều ngành khác mà mọi người đều thừa nhận là mặc dù kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhưng mà trong số liệu tăng trưởng như vậy chứa những bất cập mà có lẽ những người tâm huyết sẽ nhìn ra. Thứ nhất, đứng đầu xuất khẩu của Việt Nam là dầu lửa, nhưng mà chúng ta chỉ có xuất dầu thô thôi và sau đó phải nhập về xăng dầu, mắc hơn rất là nhiều. Nếu chúng ta có công nghiệp chế biến và xuất được sản phẩm thì là rất tuyệt vời. Công nghiệp may của Việt Nam cũng rất là mạnh nhưng mà toàn là gia công.
Không có một sản phẩm nào hay thương hiệu nào của Việt Nam được thế giới biết đến; rồi văn học, điện ảnh, và rất nhiều ngành khác cũng nằm chung trong số phận như vậy cho nên sản phẩm du lịch của Việt Nam cũng nằm trong cái tổng thể đó thôi. Điều hiện nay đang nhức đầu là làm sao có sản phẩm du lịch "made in Vietnam" mà được cả thế giới người ta biết đến, thì hiện nay mình chưa có.
Thanh Quang: Các cơ sở hạ tầng, thí dụ như khách sạn hay các tiện nghi giải trí, hay phương tiện di chuyển cho du khách như du thuyền, v.v. thì sao?
Ông Nguyễn Văn Mỹ: Có những điều mình có thể từng bước sửa chữa được, thí dụ như tàu xe mình có thể nhập về, nhưng mà có những cái khó hơn một chút như cơ sở hạ tầng ví dụ như đường sá, khách sạn. Hiện nay khách sạn ở Hà Nội và ở Sài Gòn rất là mắc, thậm chí mắc gấp đôi khách sạn ở Siem Reap ở Kampuchia, nơi có quần thể Angkor hay ở thủ đô Phnom Penh.
Theo ý riêng của cá nhân tôi thì cái khó hơn là tư duy về mặt quản lý và hoạch định chiến lược du lịch thì mình không có, cho nên mình cứ vá víu và không có một kế hoạch dài hơi và có một tầm nhìn lớn hơn. Có thế mình hoạch định từng bước đi cụ thể, mình hoạch định trong vòng 10 năm mục tiêu mình phải làm cái gì đó để có thể trở thành ít nhất là tốp 2, tốp 3 của Đông Nam Á mới được, chớ còn hiện nay mình đang đứng thứ 5 thứ 6 gì đó. Có thể quan niệm của tôi hơi bi quan nhưng tôi nghĩ rằng bằng bằng cái trải nghiệm thực tế của môt người trong cuộc chúng tôi rất ray rứt về chuyện đó.
Khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch
Thanh Quang: Về phương diện cảnh quan phục vụ du khách thì Việt Nam có khai thác đúng mức chưa ạ ?
Ông Nguyễn Văn Mỹ: Từ chỗ tầm nhìn, rồi trong công tác hoạch định, Việt Nam phải nói là có rất là nhiều cảnh quan . Cách đây khoảng 6 năm báo Doanh Nhân Sài Gòn đặt câu hỏi là tại sao du lịch Việt Nam chưa cất cánh thì có hai điều được phân tích: một là kiểm kê gia tài thì không ai bằng mình - ít nhứt trong khu vực mình có nhiều thứ lắm về mặt văn hoá, lịch sủ, địa lý, ẩm thực, v.v. nhiều thứ lắm; nhưng thực tế rất là buồn là quản lý tài sản thì mình chẳng bằng ai.
Cho nên bài toán hiện nay của kinh tế Việt Nam, trong đó có ngành du lịch, là chỉ có 2 chữ thôi - đó là "quản lý", đó là liên quan đến con người. Có thể là có những con người có khả năng nhưng nhiều khi điều kiện để đóng góp thì chưa phải là thuận tiện nên họ không phát huy được. Và cũng có thể có những người ở vào những vị trí cần có một tầm nhìn lớn hơn thì có khi họ không mặn mà lắm, hoặc là họ thiếu cái đó chẳng hạn.
Thanh Quang: Các dịch vụ du lịch hiện có đúng tiêu chuẩn chưa, nhứt là về mặt chuyên nghiệp và cả khả năng ngoại ngữ nữa?
Ông Nguyễn Văn Mỹ: Về ngoại ngữ thì tôi nghĩ cũng không đến nỗi nào đâu, nhưng mà cái hiện nay đang nói nhứt , một là cái môi trường du lịch. Có thể nói Việt Nam là nước ổn định chính trị tốt nhứt, nhưng mà về mặt an ninh xã hội thì kém, ví dụ như là ở đâu cũng thấy chuyện ăn xin, rồi bán hàng rong, chèo kéo, hoặc là môi trường vệ sinh. Thứ hai là ý thức phục vụ của những người trong ngành.
Tôi đang đưa một đoàn đi về phía Bắc thì có những điều rất là băn khoăn, ví dụ như là chúng tôi đi tàu từ Hà Nội lên Lào Cai thì có thể nói cái đơn vị dịch vụ cung cấp làm rất là tốt: cho người giao vé tận cho các công ty du lịch; rồi đưa vào ga vì ga lớn vì nhiều khi mình phải đi loanh quanh mất thì giờ; lên ga tôi thấy sẵn cả bình hoa trên đó; rồi có mấy trái chuối. Và đặc biệt khi mà đột xuất có người huỷ vé thì trên nguyên tắc phải phạt bởi vì vé trả gấp quá nhưng mà rồi khi họ bán lại cho người khác thì họ không thu cái tiền lệ phí đó. Tôi cho rằng có những điểm sáng rất là tốt.
Nhưng mà ngược lại thì là vì cái đoàn đi sớm nên chúng tôi cần mấy phòng cho khách vệ sinh tắm rửa một chút thì tôi đi mấy chỗ song chẳng chỗ nào chịu. Họ cứ bảo đây là quy định hễ mà vô phòng là phải trả tiền phòng cả ngày luôn, trong khi mình chỉ lấy có một tiếng đồng hồ thôi. Mình sẵn sàng trả nửa giá nhưng mà họ không chịu. Phải nói rằng thái độ, tinh thần phục vụ, có lẽ rằng vì đồng lương của họ cũng vừa phải và họ có làm hơn thì cũng không được cái gì cho nên họ cũng không nhiệt tình lắm.
Quản lý con người với tầm nhìn xa
Và đây là hệ quả tư duy còn sót lại của thời bao cấp. Cho nên điều này cần phải có thời gian và phải có những cải tiến mạnh mẽ hơn nữa, chớ không thì tiến thì vẫn tiến nhưng mà chậm. Trong khi chúng tôi muốn tốc độ phát triển nhanh hơn cơ.
Thanh Quang: Nếu như vậy, ngành du lịch Việt Nam cần phải nhanh chóng cải thiện những gì để mà thu hút khách nước ngoài?
Ông Nguyễn Văn Mỹ: Tôi nghĩ rằng bài toán căn bản nhất tức là con người, vẫn là hai chứ "quản lý" thôi, tức là phải có một tầm nhìn xa hơn, hoạch định cái chiến lược cụ thể. Tại sao Siem Reap chỉ có một triệu dân thôi mà họ có tới mười mấy khách sạn 5 sao? Và như vậy khi cung cầu cân bằng thì giá cả của họ sẽ ổn định, suốt mấy năm nay nay không tăng giá nhé.
Trong khi Thành phố Hồ Chí Minh có 8 triệu dân thì chỉ có 8 khách sạn 5 sao. Và như vậy khi cung không đủ cầu thì giá sẽ tăng lên. Và như vậy khi giá tăng lên thì sẽ kéo tới hàng loạt hệ luỵ. Ví dụ, các khách sạn cần tăng giá thì họ phải báo trước cho các công ty du lịch, mà không phải chỉ khách sạn mà kể cả hãng hàng không, phải chuẩn bị báo trước một lộ trình trong vòng 6 tháng, 8 tháng để mình còn sắp xếp chớ. Đằng này có khi đùng một cái họ báo tăng giá làm mình không trở tay kịp trong khi hợp đồng mình đã ký rồi.
Vừa rồi khi Hàng Không Việt Nam tăng giá, các báo chí có phản ứng ngay. Không ai biết chuyện tăng giá, gần như đó là bí mật quốc gia. Và như vậy tạo cho các doanh nghiệp gặp khó khăn và lúng túng, bởi vì khi làm với người nước ngoài chúng ta không thể đã tung giá ra rồi thì không thể nói lại. Thế nên có những trường hợp họ huỷ tour bởi vì giá phòng tăng lên quá, nếu làm thì lỗ, lỗ chừng nào đó mình còn chấp nhận chứ lỗ quá thì họ chịu không đựơc. Cho nên bây giờ mình phải chuẩn bị những cái khó đó.
Điều khó là từ chuyện những người ở tầm cao quyết định chiến lược, quá trình từng bước, và họ phải có thực quyền, chứ còn hiện nay các cơ quan quản lý du lịch của Việt Nam cũng chỉ làm nhiệm vụ tham mưu. Và chính quyền có thể nghe tham mưu hay không là một việc khác. Sau đó là chuyện đào tạo nhân lực.
Tất cả bài toán hiện nay của mọi chuyện cho có kết quả tốt hơn thì phải bắt đầu từ con người, phải đầu tư cho giáo dục. Chớ còn giáo dục Việt Nam hiện nay thì còn nhiều điều bất cập. Du lịch là một ngành mới mà lại nhiều bất cập nhất.
Thanh Quang,
phóng viên đài RFA